Wij vergeleken hiervoor de resultaten van ruim 53.000 werknemers uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2025 van TNO en CBS.
De enquête onderscheidt dertien sectoren. Per sector bekeken we welke arbeidsomstandigheden en loopbaanontwikkelingen het meest opvallen. Dat levert een uiteenlopend beeld op: van veel baanzoekende horecamedewerkers en grootschalige reorganisaties in de financiële sector tot hoge betrokkenheid in de bouw en relatief weinig burn-outklachten in de landbouw.
Horecapersoneel zoekt het vaakst ander werk
Van alle werknemers ondernam 26% in de twaalf maanden voorafgaand aan de enquête actie om ander werk te vinden. De horeca voert de lijst aan met 34%, gevolgd door de ICT en financiële dienstverlening met beide ongeveer 31%.
In de horeca valt het hoge baanzoekgedrag samen met andere opvallende resultaten. Bijna de helft vindt zichzelf overgekwalificeerd en 28% heeft een stressvolle baan, eveneens het hoogste aandeel van alle sectoren. De NEA toont niet aan dat deze omstandigheden de reden zijn dat werknemers ander werk zoeken.
In de landbouw is de situatie anders. Daar ondernam 17% actie om ander werk te vinden, het laagste percentage van alle sectoren. Landbouwmedewerkers hebben ook het minst vaak burn-outklachten en geven relatief vaak aan ‘bevlogen’ te zijn: zij werken met veel energie en toewijding.
Het begrip 'actie ondernemen' is breder dan daadwerkelijk solliciteren. Uit ons eerdere onderzoek bleek dat ruim één op de drie werkenden in een jaar tijd minimaal één sollicitatie verstuurde. Een hoger salaris of betere arbeidsvoorwaarden was met 35% de belangrijkste reden, gevolgd door meer werkplezier met 27%.
Baanonzekerheid het grootst in ICT en financiële sector
Gemiddeld maakt ongeveer één op de acht werknemers zich zorgen over het behoud van de baan. In de ICT geldt dat voor 22%, het hoogste aandeel van alle sectoren. De financiële sector volgt met 21%.
Beide sectoren veranderen in hoog tempo. Driekwart van de werknemers zag het eigen werk veranderen. In de ICT geeft één op de vijf aan nieuwe kennis of vaardigheden te missen die hierdoor belangrijk zijn geworden. De enquête meet de invloed van AI niet afzonderlijk, maar de snelle opmars ervan verandert programmeerwerk en de vaardigheden die van ICT’ers worden verwacht.
In de financiële sector kreeg bijna zes op de tien werknemers te maken met veranderingen binnen het bedrijf. Drie op de tien maakten een grote reorganisatie mee en ongeveer één op de acht kreeg te maken met een inkrimping waarbij gedwongen ontslagen vielen. Tegelijkertijd zijn de interne kansen relatief gunstig: ruim twee derde verwacht gemakkelijk een andere functie bij de huidige werkgever te kunnen krijgen.
Onderwijs en zorg kampen met zware belasting
Nergens komen burn-outklachten zo vaak voor als in het onderwijs. Een kwart van het onderwijspersoneel heeft hiermee te maken. Bijna een kwart noemt de eigen baan stressvol en de helft vindt dat er meer maatregelen nodig zijn tegen werkdruk en werkstress. Ook is bijna de helft vaak of altijd buiten werktijd bereikbaar.
Daar staat tegenover dat onderwijspersoneel het werk vaker dan werknemers in andere sectoren als gevarieerd ervaart. Bijna zeven op de tien volgden bovendien een opleiding of cursus. De mogelijkheden om promotie te maken zijn beperkter: ongeveer één op de acht klom binnen twee jaar op.
Ook in de zorg vraagt het werk veel van werknemers. Eén op de vijf noemt het emotioneel zwaar en bijna de helft wil aanvullende maatregelen tegen werkdruk. Het ziekteverzuim bedraagt 6,4% en is daarmee hoger dan in iedere andere sector. Dat betekent dat ruim zes van iedere honderd beschikbare werkdagen door ziekte verloren gaan.
Zorgpersoneel krijgt daarnaast het vaakst te maken met ongewenst gedrag door patiënten of cliënten. Ruim een kwart meldde in een jaar tijd minstens één incident, variërend van intimidatie en bedreiging tot lichamelijk geweld of ongewenste seksuele aandacht. De enquête toont geen rechtstreeks verband aan tussen deze ervaringen en het ziekteverzuim.
Vervoer, industrie en bouw kennen andere arbeidsrisico’s
In het vervoer – waaronder bijvoorbeeld vrachtwagen-, bus- en taxichauffeurs vallen – noemt drie op de tien het eigen werk vaak of altijd gevaarlijk. Ook kwamen arbeidsongevallen met minimaal één dag verzuim hier het vaakst voor. Het ging om 3% van de werknemers, tegenover 1,2% gemiddeld.
In de industrie werkt bijna 44% weleens met of in de buurt van stoffen die ongezond kunnen zijn. Werknemers in deze sector vinden bovendien het vaakst dat aanvullende beschermingsmaatregelen nodig zijn.
Ook in de bouw werkt een vergelijkbaar aandeel met mogelijk ongezonde stoffen en bijna een kwart heeft regelmatig gevaarlijk werk. Bouwmedewerkers vragen van alle sectoren het vaakst om betere bescherming tegen zon en uv-straling.
Tegelijkertijd is het beeld van de bouw niet uitsluitend negatief. Bijna twee derde geeft aan ‘bevlogen’ te zijn en is daarmee het meest enthousiast over het werk. Ook voelt ruim driekwart zich verbonden met de organisatie waarvoor zij werken.
Meeste promoties in ICT en financiële dienstverlening
Van alle werknemers maakte 18% in de afgelopen twee jaar promotie. In de ICT gebeurde dat het vaakst: ruim een kwart klom op. De financiële sector volgt op korte afstand.
Ook de zakelijke dienstverlening kent relatief veel loopbaanbeweging. Bijna een kwart maakte promotie, één op de vijf veranderde intern van functie en bij 45% werd de bestaande functie uitgebreid. Onder deze sector vallen uiteenlopende beroepsgroepen, zoals consultants, accountants, recruiters, marketeers en technisch adviseurs.
Het openbaar bestuur valt vooral op door de ruime interne mogelijkheden. Driekwart van de ambtenaren verwacht bij de huidige werkgever gemakkelijk een andere baan of functie te kunnen krijgen, het hoogste aandeel van alle sectoren. Ook volgde bijna driekwart een opleiding of cursus. Daar staat tegenover dat ruim een derde regelmatig moeite heeft om de hoeveelheid informatie op het werk snel genoeg te verwerken.
Overkwalificatie in horeca, handel en recreatie
Een derde van alle werknemers vindt dat zij meer kennis en vaardigheden bezitten dan voor hun werk nodig is. In de horeca loopt dat op tot 46%. Ook in de handel, waaronder winkels, groothandels en commerciële verkoopfuncties vallen, voelt vier op de tien zich overgekwalificeerd. In de recreatiesector geldt dat voor ruim een derde.
Binnen de recreatie speelt bovendien inkomensonzekerheid bij werknemers zonder vaste uren. Van deze groep maakt ruim de helft zich soms, vaak of bijna altijd zorgen of het inkomen uit de huidige baan voldoende is om rond te komen. Deze sectorschatting is gebaseerd op 169 respondenten en moet daarom voorzichtiger worden geïnterpreteerd dan resultaten uit grotere groepen.
Bijna drie kwart van alle werknemers in de recreatiesector verwacht gemakkelijk bij een andere werkgever aan de slag te kunnen. Hoewel dat een ruime meerderheid is, betreft het het laagste percentage van alle sectoren.
Vaardigheden bruikbaar maken voor een volgende stap
De resultaten laten zien dat loopbaanvragen per sector verschillen. In de horeca, handel en recreatie kunnen vaardigheden als gastvrijheid, publiekscontact, verkoop en planning breder worden ingezet dan werknemers soms denken. Zorg- en onderwijsprofessionals beschikken vaak over ervaring met coachen, organiseren, conflicthantering en kennisoverdracht.
In de industrie, bouw en het vervoer zijn technische kennis, veiligheidsbewustzijn en proceservaring belangrijke kwaliteiten. Binnen ICT, financiële dienstverlening, zakelijke dienstverlening en het openbaar bestuur wegen juist ervaring met data, automatisering, compliance, projecten en complexe informatiestromen zwaar.
Wie intern of extern wil overstappen, doet er daarom goed aan verder te kijken dan de huidige functietitel. Concrete projecten, verantwoordelijkheden en resultaten maken duidelijk welke ervaring ook in een andere functie of sector bruikbaar is.
Over het onderzoek
De Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden 2025 is uitgevoerd door TNO en CBS onder ruim 53.000 werknemers van 15 tot 75 jaar. De resultaten zijn uitgesplitst naar dertien sectoren. Percentages zijn afgerond op hele getallen, tenzij een nauwkeuriger cijfer nodig is.
De genoemde uitkomsten zijn afzonderlijk gemeten. Wanneer bijvoorbeeld baanzoekgedrag, werkdruk en burn-outklachten binnen dezelfde sector relatief vaak voorkomen, betekent dit niet automatisch dat het ene het andere veroorzaakt. Burn-outklachten zijn bovendien geen medische diagnose, maar klachten van emotionele uitputting door het werk zoals gemeten binnen de NEA.
